इरानमा विरोध प्रदर्शन, मुद्रा अवमूल्यन र Starlink जामिङले बढायो तनाव

इरानको राष्ट्रिय मुद्रा इरानी रेल (rial) अमेरिकी डलरसँगको विनिमयमा ऐतिहासिक न्यूनस्तरमा झरेको छ। खुला बजारमा एक डलरको मूल्य करिब १.३–१.४ मिलियन रियाल पुगेको छ। मुद्रा अवमूल्यनले खाद्यान्न, औषधि र दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्य अत्यधिक वृद्धि गराएको छ, जसले जनताको असन्तोष बढाएको र विभिन्न शहरमा विरोध प्रदर्शन सुरु भएको छ।

 

सरकारले विरोध नियन्त्रणका लागि देशव्यापी इन्टरनेट ब्लक, प्रदर्शनकारीलाई “आतंकवादी” घोषणा, र सुरक्षा बलको प्रयोग गरेको छ। थप रूपमा, इरानी सेनाले Starlink उपग्रह इन्टरनेट सिग्नल जाम गर्ने प्रविधि प्रयोग गरेर वैकल्पिक डिजिटल संचार रोक्ने प्रयास गरेको छ। यस कदमले नागरिक र पत्रकारहरूले प्रयोग गर्ने वैकल्पिक संचार च्यानलहरूलाई प्रभावकारी रूपमा अवरुद्ध गरेको छ।

 

विरोध, आर्थिक संकट र डिजिटल संचारमा प्रतिबन्धको प्रभावका बीच, इरान नेतृत्वले सम्भावित सैन्य विकल्पको तयारी संकेत गरेको छ। विश्लेषकहरूले उल्लेख गरेका छन् कि हालको अवस्था देशको आन्तरिक सुरक्षा र क्षेत्रीय स्थिरतामा गम्भीर चुनौती प्रस्तुत गरेको छ। विरोध प्रदर्शन र Starlink जामिङले अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान खिचेको छ र इरानको भूराजनीतिक संवेदनशीलता अझ बढाएको छ।

 

विरोध प्रदर्शन देशभित्रको आर्थिक चुनौती, महँगी, बेरोजगारी र आधारभूत वस्तुहरूको अभावका कारण सुरु भएको हो। यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध र तेल आयमा कमीले अझ गम्भीर बनाएको छ। Starlink जामिङजस्ता उपायहरूले सरकारको सूचना नियन्त्रण रणनीतिलाई नयाँ स्तरमा पुर्याएको छ र देशको आन्तरिक तथा बाह्य सुरक्षा दुवैमा अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान खिचेको छ।